Evaluatie betaald parkeren!

Op 29 januari jl. heeft het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Hellendoorn de resultaten van 3 onderzoeken openbaar gemaakt. Met elkaar maken zij deel uit van de evaluatie betaald parkeren van het college.

Hier kun je het persbericht en de onderzoeken downloaden:
Persbericht parkeeronderzoeken
Consumentenonderzoek 2012
Parkeerduuronderzoek 2012

Op deze pagina wil ik de bevindingen uit de evaluatie op een rij zetten en kijken hoe daarmee het best kan worden omgegaan. Het zal een levend document worden, waaraan wordt toegevoegd en in wordt gewijzigd. Reageren kan door een mail te sturen naar blog@steinhage.eu en uiteraard via Facebook en Twitter.

Voor alle duidelijkheid, ik ben dus niet tegen betaald parkeren. Voor mij en vele anderen maakt ‘t deel uit van een lang gewenste verandering, zeg maar modernisering van het centrum van Nijverdal.

De recente evaluatie van het betaald parkeren bevestigt dat er veel tegenstand is, onder bewoners, bezoekers en ondernemers. Vanuit lokale (populistische) partijen wordt gepleit voor de onmiddellijke afschaffing van het betaald parkeren. Da’s zoals gewoonlijk naar de mond praten, want een ingrijpend besluit uitleggen, daar heb ik ze nog nooit op kunnen betrappen. Veel winkeliers zijn tegen omdat het ze daardoor slecht gaat, zeggen ze.

Ik vind dat we moeten uitgaan van het handhaven van betaald parkeren, waarbij we wel heel goed moeten kijken naar de scherpe kantjes ervan. Als we die nou eens weten ‘weg te masseren’, dan worden de voordelen beter zichtbaar en is straks iedereen gelukkig!

En ja, eigenlijk is dat een taak van het college van burgemeester en wethouders, maar het is duidelijk: dat is daar niet toe in staat.

Terugblik
Waarom is dat betaald parkeren eigenlijk ingevoerd? Daarvoor graaf ik vooral even in m’n geheugen. In de periode 1993 tot 2003 was ik lid van het dagelijks bestuur van de Ondernemersvereniging Handelsbelangen Nijverdal.

Toen ik met die klus begon was net het ‘IMK-rapport’ opgeleverd. Dat rapport beschreef de actuele situatie van Nijverdal, met problemen en mogelijke oplossingen. Parkeren was daarin een groot issue, er was altijd onvoldoende ruimte. Het centrum was te uitgestrekt en was eigenlijk geen centrum. Er was ook geen duidelijke looproute voor het winkelend publiek.

Het rapport legde de vinger op de zere plek en is jarenlang leidraad geweest voor bestuurlijk handelen. Als vice-voorzitter was ik in de periode 1999 tot 2003 betrokken bij het tot stand komen van het Masterplan voor Nijverdal. Veel van het IMK-rapport kwam daarin terug: voldoende parkeerplaatsen, een centrum, looproute,… Ter bekostiging zou, onder het motto ‘de gebruiker betaalt’, betaald parkeren worden ingevoerd. Het besluit daarvoor is al genomen in het voorjaar van 2001!

Ter herinnering: tot dat moment werden ondernemers verplicht bij uitbreiding of vestiging van een winkel absurd hoge bedragen te storten in een parkeerfonds.

Evaluatie
Betaald parkeren in het centrum van Nijverdal is ingevoerd in oktober 2011 en tot nu toe verlieslatend. Ook voor 2013 wordt een negatieve exploitatie voorzien. Het uitwijkgedrag is hoog, de betaalbereidheid van het publiek laag. Wel 70% van de bewoners van het gebied en 89% van de ondernemers vindt dat betaald parkeren moet worden afgeschaft.

Koopstromenonderzoek
Dit onderzoek had 2 centrale vragen:
> In welke mate de consumenten voor hun aankopen gericht zijn op het centrum van Nijverdal. Deze vraag wordt gemiddeld iedere 5 jaar uitgewerkt in een koopstromen-onderzoek.
> Welke invloed hebben de invoering van betaald parkeren en de aanleg van het Combi-plan op het koopgedrag.

Ten opzichte van 2010 blijkt er een daling van 5% van het aantal mensen dat de dagelijkse boodschappen doet in het centrum (nu 62%). Voor niet-dagelijkse boodschappen is de daling 4% (nu 41%). Er is een stijging te zien van bezoekers van buiten het centrum en een flinke stijging van het fietsgebruik.

Van de ondervraagden geeft 37% aan het centrum minder te bezoeken door de verslechterde bereikbaarheid en 60% minder vaak of minder lang door de invoering van betaald parkeren. Een derde deel koopt minder vanwege de economische crisis en ruim 25% gaat minder vaak naar winkels als gevolg van internetaankopen.

Er blijken dus 4 oorzaken voor de daling van de verblijfsduur in het centrum, waarbij de invoering van betaald parkeren de belangrijkste lijkt:
> Bereikbaarheid 37%
> Invoering betaald parkeren 60%
> Economische crisis 30%
> Internetaankopen 25%

In deze opsomming zit meteen ‘de makke’. Voor winkeliers, bezoekers en politici is het heel gemakkelijk om het betaald parkeren de schuld te geven. Maar stel je voor dat betaald parkeren wordt afgeschaft, dan blijken de problemen van winkeliers dus helemaal niet opgelost! Sterker, voor de oorzaken die resteren moeten zij zelf hard aan het werk. En ook voor bezoekers is het gemakkelijker om het betaald parkeren als oorzaak aan te wijzen, dan toe te geven dat ze hun televisie inderdaad via een webshop hebben gekocht.

Betalingsbereidheid 
Uit het onderzoek blijkt dat minder parkeerders dan verwacht hun parkeergeld betalen of langer parkeren dan de gekochte parkeertijd. En dat meer parkeerders parkeren of de parkeerterreinen van de supermarkten in het centrum.

In het eerste geval is dat ‘kassa’ voor de parkeerwachter. De opbrengst hiervan komt overigens ten goede aan het parkeerfonds (de verlies- en winstrekening van het betaald parkeren in Nijverdal), en verdwijnt niet zoals vroeger met de blauwe zone in Den Haag. Het tweede zorgt ervoor dat de klanten van die supermarkten er moeilijk kunnen parkeren.

Vervolgens blijkt uit dit onderzoek dat wel 70% van de bewoners van het gebied en 89% van de ondernemers vindt dat betaald parkeren moet worden afgeschaft. Het is bij deze uitkomsten wel goed te weten dat de vraagstelling vaak suggestief is geweest.

Parkeerduuronderzoek
De bezettingsgraad van de beschikbare parkeerplaatsen in het centrum van Nijverdal in het kader van dit onderzoek is gemeten: op woensdag 19 en zaterdag 29 september 2012.

In het centrum wordt 30% minder geparkeerd dan in 2008. Er was juist een toename verwacht omdat er functies aan het centrum zijn toegevoegd, te weten de bibliotheek, het theater, horeca, woningen en winkels.

Nou is het probleem met deze constatering dat je de oorzaak niet onverkort kunt koppelen aan de invoering van betaald parkeren. De daling kan namelijk al in 2008 zijn ingezet (begin van de economische crisis). Deze meting had vlak voor de invoering van betaald parkeren in het najaar van 2011 moeten plaatsvinden. Objectief is een directe relatie tussen de daling van het bezoek en betaald parkeren dus niet vastgesteld.

Voordelen
Laten we eens kijken naar de voordelen van betaald parkeren in Nijverdal:
> Geen absurde stortingen in het parkeerfonds meer! Voor -startende- ondernemers was betaald parkeren al in de jaren ’90 begonnen. Dat lijkt collectief vergeten!
> Meer fietsers en minder auto’s in het centrum maakt het milieu een belangrijke winnaar. En daarmee alle bewoners en bezoekers en eigenlijk wij allemaal!
> Langparkeerders uit het centrum, waarmee parkeerplaatsen beschikbaar zijn voor diegenen die komen voor het doen van de boodschappen en winkelen.
> Men is ook vergeten dat ondernemers en bezoekers jarenlang hebben geklaagd over het gebrek aan parkeerplaatsen. Niet door de week, maar op de piektijden donderdagavond en zaterdag. Betaald parkeren heeft een positieve invloed op de beschikbaarheid van parkeerplaatsen!
> Een parkeergarage die je maar 1 x kunt aanleggen, als je het centrum gaat renoveren. Was die niet gebouwd, dan was ie dus ook nooit meer gekomen. Erg prettig parkeren in de garage, droog en midden in het centrum (dichtbij bij winkels, theater, bibliotheek, gemeentehuis en veel meer).

Ooit zoveel voordelen bij elkaar gezien?

Scherpe kantjes?
En wat zijn de scherpe kantjes waaraan iets moet gebeuren, of waaraan juist niets:

Betaalgebied
Je betaalt in Nijverdal binnen en net buiten de ‘ring’ en in het gebied ten zuid/oosten (primair woonwijk) hiervan. Het betalen in de Bloemenwijk is nodig vanwege de korte afstand tot het centrum. Op het eigen terrein van de 3 supermarkten in het gebied hoeft niet te worden betaald. Op zaterdagen staan deze dan ook helemaal vol, wat een ergernis is voor de klanten van deze en aangelegen winkels. De winkeliers accepteren de situatie gelaten. Investeringen om ‘ongewenst’ parkeren tegen te gaan kosten geld en mogelijk goodwill bij het publiek.

Met de supermarkten moet een afspraak worden gemaakt over handhaving. Deze overloopgebieden moeten worden beschermd, net als de Bloemenwijk.

Uitwijkgedrag
Dit kan op 2 manieren: je parkeert net buiten het betaalgebied of je rijdt dure kilometers naar Rijssen.

De eerste is een beetje als met belastingen. Je kunt de belasting ontduiken en ontwijken. We vinden dat dat niet kan, maar als we zelf in de gelegenheid zijn… In Nijverdal hebben we (lees: de door ons gekozen gemeenteraad van Hellendoorn) gekozen voor het principe ‘de gebruiker betaalt’. De gebruiker is de bezoeker van het centrum, die vervolgens zijn auto parkeert net buiten het betaalgebied. Daarmee ontwijkt de bezoeker het betalen voor parkeren. Tegelijkertijd wordt overlast veroorzaakt voor bewoners van de rand van het betaalgebied en de klanten van supermarkten. Die supermarkten zouden zelf iets creatiever mogen zijn, maar halen voorlopig hun schouders op.

Van degenen die uitwijken naar Rijssen moet je je afvragen of ze zich realiseren wat hun gedrag veroorzaakt. Stel heen-en-weer naar Rijssen op 10 extra auto-kilometers á 50 cent (wees eerlijk!), dan kost dat dus € 5. Voor dat geld kun je een hele dag parkeren in Nijverdal centrum. De gemiddelde uitgave voor parkeren in Nijverdal op zaterdag inclusief dagparkeren is € 2,50. En voor dat geld laat degene die uitwijkt de Nijverdalse winkelier in de steek!

Is het trots of emotie? Het inperken van uitwijkgedrag vraagt om een mentaliteits-verandering!

Vergunningen
Deze zijn er voor bewoners (en mantelzorgers, bezoekers) en bedrijven (en werknemers en medische diensten). De tarieven lopen sterk uiteen (van tientjes tot honderden euros per jaar), zijn in principe kostendekkend en stimuleren het gebruik van eigen terrein. Het draagvlak voor betaald parkeren onder vergunninghouders is zeer beperkt.

Ik zou pleiten voor een drastische verlaging van de kosten voor een parkeervergunning en afstappen van het uitgangspunt dat men wordt ‘gestraft’ voor het niet-parkeren op eigen terrein.

Uurtarief
Ik kan mij herinneren dat het parkeertarief van 1 euro per uur al in de tijd van het Masterplan werd genoemd (10 cent per 6 minuten). Die ene euro stond voor het prijspeil 2001. En 12 jaar later is het tarief ongewijzigd. Een verhoging van het tarief zie je terug in een lager aantal minuten voor iedere 10 cent die je betaalt. Bij € 1,20 per uur bijvoorbeeld betaal je 10 cent per 5 minuten (i.p.v. 6 minuten nu).

Laat dat tarief zeker tot 2017 ongewijzigd! Da’s in de beleving nog erg ver weg.

Tijdparkeren*
Mobiel betalen voor je parkeren! Tijdparkeren, dus niet alleen in de parkeergarage, maar ook op ´t maaiveld. Het grote voordeel van tijdparkeren heb ik in een eerder bericht al eens aangehaald: Je betaalt alleen voor de tijd die je gebruik maakt van een parkeerplaats. Je kunt zonder rekening te houden met de klok winkelen, wat prettig is voor je eigen gemoedsrust en voor de winkeliers, die liever hebben dat een klant de tijd neemt dan dat deze gehaast door of alleen maar langs de winkel gaat. Bedrijven die tijdparkeren faciliteren zijn: Parkmobile, Yellowbrick, smsParking en Parkline.

Niks is voor niks, dus een (misschien gedateerde) vergelijking van voorwaarden en kosten staat hier: Vergelijk providers van Mobiel Parkeren!

Vrij parkeren 
Betalen doe je van maandag tot en met zaterdag van 10.00 tot 18.00 uur, op donderdag (koopavond) tot 21.00 uur. On zon- en feestdagen betaal je niet. Tot 10.00 uur ‘s morgens parkeer je dus zonder kosten. Uit de statistieken blijkt niet dat het bezoek na 10.00 uur ineens inzakt. Sterker, het neemt daarna alleen maar toe. Men lijkt dus vooral te profiteren van een ‘eerste uur’ gratis.

Vooralsnog niets aan deze tijden veranderen zou ik zeggen.

What’s next? Actie!
Uitgangspunt is handhaven van betaald parkeren. Da’s even slikken voor deze en gene, maar wil je serieus kunnen bijdragen aan een gesprek over betaald parkeren, of belangrijker de toekomst van het centrum van Nijverdal, dan moeten de hakken uit het zand en de emotie even ‘geparkeerd’.

De regie voor het actieplan ligt bij het college, de uitvoering bij een commissie van ondernemers uit het centrum en ambtenaren van het Bureau Verkeer.

Het actieplan omvat een goede inventarisatie van de bezwaren van bezoekers, bewoners en winkeliers. Veel informatie daarvoor is al voorhanden, maar een extra rondje kan geen kwaad. Vervolgens stelt de commissie een concept besluitenlijst op, die in overleg met de raadscommissie Grondgebied wordt uitgewerkt. Een kant-en-klaar plan wordt voorgelegd aan het college. Misschien een beetje anders dan anders, maar dat moet dan maar.

“Mouwen omhoog en d’ran met de lippe!”  

Documenten voor de Die Hards:
Evaluatie betaald parkeren
BenW voorstel evaluatie betaald parkeren

*Tijdparkeren: real time parkeren.